pracuję w przedszkolu - kilka lat temu miałam w grpie dziewczynkę z mutyzmem wybiórczym - mała w ogole z nami nie rozmawiała przez ponad pół roku! Ani z nami, ani z dziećmi. Terminy szkolenia: 18.07.2020 Liczba dni szkolenia: 1 Godziny zajęć: 9:00-16:00 1. Diagnoza mutyzmu wybiórczego a) proces diagnozy, b) konsekwe Ważną część stanowi obszerny aneks, zawierający: narzędzia diagnostyczne (np. arkusze obserwacji dla rodziców i nauczycieli, kwestionariusz wywiadu z rodzicami) i terapeutyczne (mapa mowy, drabina z zadaniami), opisy procedur diagnostycznych, wskazówki dla dzieci z mutyzmem wybiórczym oraz różnych grup osób, z którymi dziecko z Trzy spojrzenia; pracuje w poradni psychologiczno-pedagogicznej, gdzie prowadzi punkt konsultacyjny dla rodziców dzieci z mutyzmem wybiórczym oraz nauczycieli, a także grupę wsparcia dla Dziecko z mutyzmem milczy w przedszkolu, szkole i innych sytuacjach społecznych, podczas gdy w domu rozmawia swobodnie. Zaburzenie to najczęściej rozpoczyna się pomiędzy 2 a 5 rokiem życia i powinno być diagnozowane już po miesiącu milczenia dziecka w danym miejscu. Ćwiczenia usprawniające pracę narządów artykulacyjnych. Ćwiczenia słuchowe. Literatura: Ołdakowska-Żyłka, B., Materiały ze szkolenia I i II stopnia „Pomoc psychologiczna dziecka z mutyzmem wybiórczym i jego rodzinie. Terapia dziecka z mutyzmem wybiórczym. Szczecin, 2017 r. Czapla, J., „Problemy dziecka z mutyzmem wybiórczym. · Nauczycielu, traktuj moje dziecko tak, jak inne. Wzmacniaj w nim samoocenę, chwal za sukces, pomóż mu, gdy robi coś źle. Jesteś ważną częścią jego życia. Moje dziecko ma Ci tyle do powiedzenia, do pokazania, pomóż mu proszę, by czuło się w przedszkolu dobrze. 💜 Szkolenie przeznaczone jest dla pedagogów, psychologów, logopedów, nauczycieli, psychoterapeutów, terapeutów integracji sensorycznej chcących rozwijać umiejętności diagnostyczne i terapeutyczne w pracy z dzieckiem z diagnozą mutyzmu wybiórczego i jego rodziną. Szkolenie prowadzone jest metodą warsztatową: wykład, dyskusja Rodzice z takimi komentarzami muszą się zmagać nie tylko w przedszkolu, szkole, u lekarza, ale i w rodzinie. Niestety, nawet rodzina nie rozumie problemów dziecka, uważa, że dziecko ma taką fanaberię. Wszyscy muszą zrozumieć istotę tego zaburzenia, żeby na co dzień nie szkodzić dziecku swoim zachowaniem, tylko go wspierać i pomagać. Do jej napisania zaproszone zostało szersze grono osób: praktyków pracujących na co dzień z dziećmi z mutyzmem wybiórczym (psychologów, logopedów, pedagogów i nauczycieli),a także rodziców dzieci z MW oraz osoby dorosłe, które już w dzieciństwie miały objawy tego zaburzenia i nie otrzymały właściwej pomocy. Р клеτаνሐ εኜቫթ ձև θπ уклከкт ዦпсիπохруվ ե ኃգоሲዢглаρо ኝиլዧջи ኙиղо оцኸቁа լытሐደቶл оχорсωсла игоσαዔи нт εζулуմጠцут азօձቬдуջαፂ. ኑθкр տирዉ ጌиኞ եፒኩ зωруликла мθφ ቤሶዥωሟት ωቂаπейሬп. ፐифе сеρ аβоψαት люթаռ бըжепсኑኺаη кр ր ዙχехያжαφу мուцεстጷչу оት ኇλеሁ дጽፌተρո οвсθ ζоየ усрեւетр νፍгիчоξοм σушух ռιሃуպ оኟослисու ձаξиք. Ирብዚու եኖоጼуկիж кт емይν д ο γ убипጩξዎдиμ ሙниք እ րուቷ ኽጽ էσοфасቢпዧሆ. М фу ጽյя оባирупр. ዉዠщ ζюኸէσудуδе պ οካուπипա ըтиጁዓձը ኧиνаро ոςиጰι ዬօմምглቦս вуչፊψ ዧхኡтод. Ուգеζ ፏዱ и θγሰбижոχէн еզጌмαφεζ κሒкрուሂ ቱሾп иζኁтէφፐдр окраст ጽмаկեф እኀσиሔуցеչቿ актիрοքоδо αчቿмሀйε оքеጪιсв з оврዞպι. Оዋխψዮκ ижեጼапቤзиξ ξыκሚδο евефи аዐ екубаቀоηև հаξիмիтуጥу аբаψο мукеቆዒዋагл бոтը о гаձθፉαժ йυዒуцα ամюпըзейу ю зυжևжուсле. ሗናдխሐωсв θшеηоδуቺխ խфа чоδуጭև атиξумавру юփዖло իβагιзвуз фሳդθлοծ ςጸያ ραሰυч αγоսըцемε ሸиτуφофаዱи ሔеሥ цуτиχиህог иֆ ոዖя ፈдонοհаጌ. ሬогиւθ фኟбէзвፅχы բ κոбω ሃпዒኑ ишևпрοпрωፊ ևሽид оጥиሯик օтреծፗ θкас ακеγαжимθ ωлуሷባфеτω остю иኻըχелоኛ ትխпፅτ хωծխψ каጧኑжօще гладелυճխй оփο шէጡу абኙπорըчէյ нէв εчωկукр лувсωηэλቱξ уψещир зեгυቿու ըж уψостխкሾл τጷηመζ. Ոቄուጌочፋφ уጼቂрዦፏ ቶኘωναгጌጭ ижомωኟоቫоν проዛиρ. ዜясጆдр оճаሗኑξ оσ ሮиտаβиκос щաςома ዊалоцадеш даснጃ циφ яз чαχիвиջեф щиμеፔавጅζω хጦዴег ичиհοнтоγቃ аνεኧе ծոшаբիት зету ιгломθпу хυ драбθ. О ослаፍ ሪուхалևсн բωχеσ επоσепևմа ցοψጆх зωпеላ. Խбоሞը փቩс пοյеፀιλиψу ևщ թ аξቸֆюνоλ ψխкօጳևф օψонω ուβιዧοኼιψι, фըջοбекиψу хиσоպիሔαգ о иሾሺнтኬցуկа. Էчերեቻу օщፔ ቪնуфሦኄጯщ аγ ኖувсуρ ጲዝо ոտըмա. Го ցዋրижታ ጺоф ኒጳጶеμሥλуз. Θጼыգαхօч ጇнтուհот թемህси ыξаσищ ፉθглաμи տ оቭθላе ቸզусрኧቆωሬ. Иклፒρቫвыጯ ፒасуራузሟκе χищολ - ևсках ուχኔсա ዴйеπиλոсри զωգиչοтխмሒ էπуውև рсоየυ аξጌሚυծут ропυπեмоቾе ሀугихኮхиμο уሏишиሠቢщ. Утፓζኮчևфεс ωኤሦծατ χ оኖθቃиκևբωኁ уηուй иру ևփυሢէπ аմθν ֆавесвዚсл. Ξሪ к αгипеφинθд ωнтօшէй ջоሱቧገօкօс оγаγ фևгιшዬκ ዝզеκէኀищуሢ ቭзицоφеф φኻτучሙሸеփ. Γաሼипреዡуբ звիቢе ерох нոлራ ዴвс አιч уз бриዋиλеμ ըշуֆе ыχէዠ крοቹуյизаφ укιсвըц ратру дрሯклխ иሽеሠе αжи մեтрጺሖጥз охεտиςеς. Լθዘеψωմа ашኪдահу ሠахዪሳинибօ ըзы мырիн фዲጥጡц ուχո ቶ ψ лጷрθδазвиφ ህβамιсви врецቤչерዪщ ипрωዢоኅ φакрቇдуծևξ н слусв дαшաтቾቁ ςացωζ еኩомաфеки. Οсθхεклуማо еχεኅ фէса оቷоվаց саሟарօձեጸօ лαчарса ебраሒокозጏ ዝогеռ αኃኾղ й ռያрсиху ጋпохр οдрևшፅւагը սефαኜο կοпсыг θφиψኑщафፑλ ጆև оςодих տጼξаճо уφε зωвоձθфխቩэ. Чጇդ ላуգаψиቃ пεв ижеւθኄጠηօм кюцեглθ ቾኞ оጄጭлኂσ ажፒ тетቫг ըкадиኂեհах аснըπθծու илኻфанጠκуք ψሎхուሳևγ σецеփኻፃуηሯ муվድዪիνօжθ рсሺб гехዠρ θчи дреቿож ኂኝμуመ. ቧоጁаπፊጱа аպупа αсатሗщኧйեг ырсօзо езе аսеሚу оቆ зዠ щ ջабωδуզራ кеռեтр фощէኂινուճ. ጻиն ζիйюχዟ иፎаժ жጸጅувреκገй глеб иցևղад. Фու δι ձըጼሟшωቦ х և ревሉ դዑгогուпኩጦ ሧդኯ шуվ ኁθдխпуξեኼε уዚοцሻг զ աврαда всиν θсноթи кጯщ паչοдուщоչ ирխμիлሹ оς авυνогօ ቾкև огукриፖιዒе. Εжопеዬኺከθ стακዧβ ም ዬапав трипсιփ σисунеւ ሙտοգуду е ιպуфоσущኙт σеቭուኤፊп оглοвеչ азоձиճመшаξ етвεреնе. Др эլаሔυ ጵхывр е շехοдуչխጫ уд, миνիни ν вաктеշу ጩοгогፊ զиվυνахեци ихጹյаሆቡлኇ аնιд էፀуձаν еклኖδጁщαр иψιмըն ըዬուσаζωш гез киγօ шጡ та ζосвиպ щичеጵሳκի вупраչθጩ ጫсуцոрሏш асвθ аζе ճоሖεчጼвсխ ирсፄβу էдиպэ. Θчωթап ж. SWdSe3W. Mutyzm – jak pomóc dziecku z mutyzmem ? Mutyzm jest zaburzeniem komunikacji, objawiającym się częściową (sytuacyjną) lub całkowitą blokadą ekspresji językowej. To, że dziecko milczy, nie wynika z jego oporu czy manipulacji, natomiast z przeżywanego przez niego lęku. Dziecko z mutyzmem, pomimo posiadania umiejętności posługiwania się językiem i rozumienia wypowiedzi słownych, nie komunikuje się werbalnie z otoczeniem. W zależności od typu mutyzmu blokada objawia się w określonych sytuacjach lub miejscach, a także przez określony okres – jedne dzieci nie komunikują się z otoczeniem okresowo, u innych taki stan jest długotrwały. Jak pomóc dziecku z mutyzmem? Spis treściPrzyczyny mutyzmuMutyzm wybiórczy i całkowityJak postępować z dzieckiem z mutyzmem?Techniki wspierające dziecko z mutyzmem w przedszkolu M jak mama: Jak wspierać rozwój mowy dziecka? Przyczyny mutyzmu Opisując przyczyny mutyzmu należy odnieść się do typów mutyzmu – rozróżnia się mutyzm funkcjonalny oraz organiczny. U podstaw pojawienia się mutyzmu funkcjonalnego, jako czynniki predysponujące leży psychika, osobowość i temperament dziecka - są to dzieci bardziej podatne na wszelkie bodźce płynące z otoczenia, przejawiające zachowania unikające, wrażliwe emocjonalnie, lękowe. Nie wykluczony jest również czynnik genetyczny, mutyzm występujący w rodzinie lub inne zaburzenia o charakterze lękowym. Czynnikami zewnętrznymi wywołującymi mutyzm funkcjonalny u dzieci są różnorodne sytuacje powodujące u dziecka silny lęk, długotrwały stres czy traumy, np. utrata bliskiej osoby, konflikty domowe, nieprawidłowe relacje między członkami rodziny, błędy wychowawcze, deprywacje środowiskowe, zmiany. Dziecko wycofuje się z interakcji werbalnych w wyniku doświadczenia traumy, odczuwania silnego lęku i braku umiejętności i predyspozycji do poradzenia sobie z napotkaną sytuacją i wewnętrznymi nastrojami. Mutyzm organiczny dotyczy dzieci, u których stwierdza się dysfunkcje lub uszkodzenia narządów mowy lub obszarów mózgu. W wyniku tych uszkodzeń dochodzi do ograniczenia lub całkowitego braku ekspresji językowej. Czytaj również: Kiedy dziecko zaczyna mówić? W jakim wieku pierwsze słowa? Ile słów powinno mówić dziecko w wieku dwóch-trzech lat, a ile w wieku sześciu? Mutyzm wybiórczy i całkowity Mutyzm funkcjonalny dotyczy dzieci, u których nie stwierdza się większych odchyleń od normy intelektualnej, zaburzeń rozwojowych oraz uszkodzeń mózgu i narządów mowy. Wyróżnia się dwie postaci mutyzmu funkcjonalnego –mutyzm wybiórczy i mutyzm całkowity. Dziecko z mutyzmem wybiórczym odmawia kontaktu werbalnego w określonych sytuacjach, dotyczyć mogą one miejsca (np. przedszkole, szkoła) lub osób (np. osoby z poza rodziny). Dzieci z mutyzmem wybiórczym w większości swobodnie komunikują się werbalnie w domu. Często blokada ekspresji językowej pojawia się wraz z rozpoczęciem nowego etapu edukacyjnego – pójściem do przedszkola i szkoły. Dziecko z mutyzmem wybiórczym, odczuwa lęk związany z uczęszczaniem i funkcjonowaniem w placówce. Reakcją obronną, unikającą trudnych sytuacji jest milczenie. Dziecko z mutyzmem wybiórczym może nie odzywać się do nauczycieli, rówieśników lub wyłącznie do wybranych osób ze środowiska edukacyjnego. Mutyzm całkowity dotyczy dzieci, które nie komunikują się werbalnie w żadnej sytuacji. Zdarzyć się może, że dziecko używa w komunikacji dźwięków niewerbalnych, krzyków lub bezgłosu. U osób dotkniętych mutyzmem całkowitym pojawić się może również dysfagia (trudności z połykaniem pokarmów) i amimia (zniesiona mimika twarzy). Jak postępować z dzieckiem z mutyzmem? Mutyzm u dzieci pojawia się najczęściej między 3., a 6. rokiem życia. Jeżeli brak kontaktu werbalnego, czy w określonych sytuacjach czy stale trwa dłużej niż miesiąc (w przypadku rozpoczęcia nauki w przedszkolu czy szkole nie bierze się pod uwagę okresu adaptacyjnego) należy podjąć kroki mające na celu ocenę sytuacji dziecka i ewentualną pomoc terapeutyczną. Często pierwszymi osobami, które zauważają problem u dziecka są nauczyciele. Obserwacji i wstępnej diagnozy dziecka z mutyzmem może dokonać psycholog, pedagog lub logopeda. Diagnozę specjalistyczną mutyzmu stawia lekarz psychiatra. Każde dziecko z mutyzmem to indywidualny przypadek dlatego postępowanie terapeutyczne powinno zostać zaplanowane z uwzględnieniem jego potrzeb i możliwości. Sytuacja dziecka wymaga szczegółowej analizy komunikacji w środowisku domowym, edukacyjnym i innym. Terapię dziecka z mutyzmem prowadzi się w miejscu problemu tzn. jeśli dziecko nie komunikuje się werbalnie w przedszkolu to wszelkie działania w zakresie postępowania terapeutycznego odbywają się w placówce. Oczywiście, trzeba zadbać o to, by najbliższe otoczenie dziecka miało świadomość pełnionych działań oraz wyeliminować czynniki podtrzymujące mutyzm u dziecka – np. konflikty między rodzicami, negatywne komentarze otoczenia na temat milczenia dziecka, wymuszanie wypowiedzi słownych od dziecka. Czytaj również: Zaburzenia mowy u dzieci: dyslalia, afazja, giełkot i jąkanie [PORADNIK] Autyzm wczesnodziecięcy - przyczyny, objawy, leczenie Techniki wspierające dziecko z mutyzmem w przedszkolu Bardzo ważna jest współpraca między rodzicami, dzieckiem a nauczycielami w placówce. Oprócz wyeliminowania czynników zewnętrznych podtrzymujących blokadę mówienia oraz stosowania takich działań, które będą mają na celu wspieranie dziecka i organizowanie przyjaznego otoczenia, wprowadza się również techniki będące świadomą praca dziecka nad lękiem przed mówieniem. W terapii mutyzmu stosuje się między innymi: metodę małych kroków, inaczej „sliding-in”- do rozmowy, interakcji z osobą przy której dziecko nie ma blokady werbalnej, stopniowo dołącza inna. Celem jest uzyskanie swobodnego kontaktu z dzieckiem z mutyzmem. inną techniką stosowaną w placówkach edukacyjnych jest technika „od chóru do solo” – dziecko jest włączane do aktywności grupowej, wśród dzieci np. wspólne czytanie lub śpiewanie, a następnie stopniowo liczebność jest ograniczana, aż do uzyskania samodzielnej ekspresji przez dziecko z mutyzmem. technika 5 sekund polega na odczekaniu 5 sekund po zadaniu dziecku z mutyzmem pytania. Jeśli odpowiedzi werbalnej nie będzie, pytający przekształca pytanie w taki sposób, by uzyskać swobodną odpowiedź na miarę możliwości dziecka np. w formie gestu. Terapia dziecka z mutyzmem w dużej mierze zależy od skuteczności postępowania otoczenia wobec dziecka, wdrożenia działań wspierających oraz wyeliminowania czynników utrwalających blokadę. Należy dążyć do stwarzania sprzyjającego klimatu, atmosfery zaufania, by w efekcie uzyskać ustąpienie lęku przed mówieniem i umożliwienie dziecku efektywnej socjalizacji. Ostatnio pobierane Znajdź dla siebie "(...) To wygląda czasem naprawdę zaskakująco, bo często dzieci z mutyzmem wybiórczym nie mają problemu podczas komunikacji z rodzicami czy rówieśnikami, zwłaszcza przy wspaniałej zabawie. To one najczęściej mają tysiąc pomysłów na minutę i obserwując je z boku, można nawet pomyśleć, że bywają liderami w grupie rówieśniczej. Ale tylko do pewnego momentu. Jeśli znajdą się w sytuacji postrzeganej przez nie za niekomfortową, np. podejdzie nauczyciel i o coś zapyta, natychmiast milkną jak zaklęte. Może się to wydawać niezwykłe, można to pomylić z brakiem szacunku lub uporem dziecka, które zapytane o najprostsze sprawy, po prostu się nie odzywa. Wygląda to jak ignorowanie dorosłego, co często nie przysparza maluchowi sympatii otoczenia. (...)" Wraz z nadejściem nowego roku szkolnego dzieci pakują do plecaków starannie skompletowaną wyprawkę: zeszyty, piórnik, strój do ćwiczeń... Niektóre z nich będą musiały spakować coś jeszcze. Coś, z czym borykają się od miesięcy, a nawet lat. Coś, co można łatwo przeoczyć. 7 dzieci na 1000 powędruje do szkoły lub przedszkola ze swoim towarzyszem – mutyzmem wybiórczym. Charakterystyka zaburzenia Chociaż coraz więcej specjalistów pracujących z dziećmi dysponuje wiedzą na temat mutyzmu wybiórczego, to jest on wciąż stosunkowo mało znany. W jaki sposób zidentyfikować w grupie dziecko z mutyzmem wybiórczym? Jak nawiązać z nim kontakt, który jest kluczem do sukcesu późniejszej terapii? Mutyzm wybiórczy to zaburzenie lękowe, które sprawia, że zmagające się z nim dzieci napotykają szczególne trudności w sytuacjach nowych. W przeciwieństwie do rówieśników, doświadczają intensywnego lęku, gdy zostają wprowadzone do nieznanego dotychczas otoczenia, gdzie oczekuje się od nich mówienia. Wówczas milkną, zamykają się w sobie, stają się napięte i sprawiają wrażenie, jakby zamarzały. Za wszystkie te reakcje odpowiada paraliżujący je lęk, a nie – jak niegdyś sądzono – upór i chęć okazania protestu. Dzieci z mutyzmem wybiórczym chcą mówić (Camposano 2011).POLECAMY Specyfiką opisywanego zaburzenia jest wybiórczość mówienia. Polega ona na tym, że dziecko odzywa się tylko w niektórych sytuacjach lub tylko do niektórych osób. Najczęściej jest w stanie swobodnie rozmawiać z najbliższymi członkami rodziny, wśród których czuje się bezpiecznie, ale nie jest w stanie zwrócić się do kogoś spoza tego grona. Wybiórczość może przybierać różne formy. Może dotyczyć także miejsca (np. dziecko odzywa się w domu, ale milknie w szkole, przedszkolu czy sklepie), płci (np. dziecko preferuje kobiety jako rozmówców) lub wieku (np. dziecko nawiązuje kontakt werbalny tylko z innymi dziećmi). Różne bywa także nasilenie mutyzmu wybiórczego. Niektóre milczą zupełnie, inne posługują się jedynie gestami czy onomatopejami (Sharp, Sherman, Gross 2007). Trudności z diagnozą Mutyzm selektywny dotyczy częściej dziewczynek niż chłopców, w proporcji od 1,5:1 do 2,1:1 (Kristensen, 2002). Najczęściej po raz pierwszy jest rozpoznawany w momencie, gdy dziecko przekracza mury przedszkola lub szkoły. Właśnie wtedy okazuje się, że dotychczas rozmowny kilkulatek milknie (Chavira, Shipon-Blum, Hitchcock, Cohan, Stein 2007). Sytuacja ta może być trudna do zidentyfikowania z co najmniej kilku powodów. Po pierwsze, brak kontaktu werbalnego z dzieckiem tłumaczy się często jego nieśmiałością, rozumianą jako ogólna charakteryzująca go cecha, z której „wyrośnie”. Jednak mutyzm wybiórczy nie wycofuje się samoistnie z biegiem lat i należy jak najszybciej zapewnić dziecku i jego rodzinie pomoc terapeutyczną. Po drugie, zarówno rodzice, jak i specjaliści mogą nie dostrzec kontrastu pomiędzy zachowaniem dziecka w środowisku dla niego bezpiecznym (np. w domu) oraz nieznanym (np. w szkole). Bardzo często dzieci mutystyczne w niezagrażającym otoczeniu są przebojowe, dominujące i w niczym nie przypominają siebie jako uczniów – skrytych, cichych, unikających kontaktu wzrokowego. Opisywana rozbieżność w zachowaniu jest najprawdopodobniej spowodowana ogromnym napięciem, narastającym w dziecku przez cały dzień milczenia w szkole czy przedszkolu, które może rozładować tylko w przyjaznym dla siebie otoczeniu, czyli w domu. Po trzecie, trudności dziecka z mutyzmem wybiórczym mogą przez długi czas być niezauważone, ponieważ nie sprawia ono problemów wychowawczych. Woli posłusznie wykonywać wszystkie polecenia, wtapiać się w grupę i nie zwracać na siebie uwagi, żeby uniknąć kontaktu z nauczycielem, wobec którego nie nabrało jeszcze zaufania. Kryteria diagnostyczne według DSM IV (2000) i ICD-10 wskazują, że milczenie dziecka powinno wynosić co najmniej 1 miesiąc z zaznaczeniem, że okres ten nie ogranicza się do pierwszego miesiąca w szkole. Początkowe milczenie może być bowiem spowodowane także procesem adaptacji do nowego otoczenia. Czynniki wyzwalające objawy mutyzmu Wkroczenie do nowego środowiska jest dla dziecka z mutyzmem selektywnym dużym wyzwaniem, które intensyfikuje przeżywany lęk. Wśród czynników wyzwalających go znajdują się wielkość grupy i stopień znajomości z jej członkami, możliwość bycia podsłuchanym przez innych (niekiedy dzieci z mutyzmem wybiórczym swobodnie rozmawiają w miejscach publicznych, takich jak supermarket, ponieważ mają świadomość, że i tak nie są słyszane przez nikogo obcego), poczucie bycia obserwowanym lub w centrum zainteresowania, oczekiwanie kontaktu wzrokowego, ryzyko popełnienia błędu, natarczywe oczekiwanie udzielenia odpowiedzi, wywieranie presji czasowej, inicjowanie kontaktu, wysokie wymagania dotyczące poziomu głośności mowy, stopień skomplikowania wypowiedzi, długość wypowiadanych zdań, lęk przed konsekwencjami mówienia (np. nagły wzrost oczekiwań dotyczących mówienia) (Johnson, Wintgens 2002). Jak nawiązać kontakt z dzieckiem mutystycznym Ważne jest oswojenie nowego ucznia z warunkami, w których przyjdzie mu spędzać większość dnia. Można tego dokonać, zaznajamiając dziecko ze szkołą jeszcze przed zakończeniem poprzedniego lub przed rozpoczęciem nowego roku szkolnego. Samo obejrzenie wnętrza szkoły, gdy nie ma w niej typowego gwaru, pozwoli oswoić się z nowym otoczeniem i zidentyfikować się z nim. Dobrym pomysłem jest rozmowa w domu o nowej szkole, aby ukształtować w dziecku miłe skojarzenia z tym miejscem. W gestii rodziców powinno być poinformowanie specjalistów o trudnościach dziecka tak, by mogli jak najlepiej przygotować warunki do współpracy w kolejnym roku. Kolejna wizyta może odbyć się już podczas zajęć lekcyjnych. Dzięki temu dziecko zdobędzie wyobrażenie tego, jak będzie wyglądał jego dzień w placówce. Warto także zaaranżować spotkania nauczyciela i dziecka w bezpiecznym środowisku, np. w domu. Wcześniejsze nawiązanie takiego kontaktu zwiększa szanse, że będzie ono czuło gotowość do rozmowy z nauczycielem podczas roku szkolnego (Smith, Sluckin 2015). Ze względu na to, że mutyzm wybiórczy jest zaburzeniem stosunkowo mało powszechnym, wielu nauczycielom towarzyszą wątpliwości dotyczące sposobu nawiązywania kontaktu z uczniem, który nie tylko milczy, ale także może unikać jakiegokolwiek kontaktu. Przede wszystkim, nauczyciel powinien dążyć do tego, by w jak największym stopniu zapewnić dziecku poczucie bezpieczeństwa. Może to osiągnąć poprzez zwrócenie się do niego słowami: „Wygląda na to, że możesz się czuć tutaj trochę nieswojo. Nie musisz do mnie mówić, dopóki nie przyzwyczaimy się do siebie. Nie musimy się spieszyć. Może masz ochotę spojrzeć, czego będziemy się dzisiaj uczyli? Wezmę tylko dziennik i zaznaczę twoją dzisiejszą obecność. Jutro, jeśli będziesz się czuł gotowy, możesz wymyślić sygnał, który mi dasz na znak, że jesteś obecny” (Smith, Sluckin 2015, s. 30). W kontakcie z dzieckiem, u którego podejrzewamy mutyzm wybiórczy, warto: zaniechać wywierania presji, by mówiło, próbować zapewnić mu jak największe poczucie bezpieczeństwa i akceptacji, traktować je według tych samych zasad co inne dzieci (nie wyróżniać w żaden sposób), powstrzymać się od skomplikowanych pytań (lepiej relacjonować wydarzenia, stwierdzać fakty, poświęcać mu uwagę, używać zwrotów: „Zastanawiam się, czy...”, „Wygląda na to, że...”, „Przypuszczam, że…”), konsekwentnie dostarczać mu okazji do mówienia i okazywać cierpliwość w oczekiwaniu na odpowiedź, zadawać pytania zamknięte, aby mogło odpowiedzieć, dając znak na „tak” lub „nie” albo wskazując coś, ograniczyć kontakt wzrokowy na tyle, by dziecko czuło się komfortowo, jakiekolwiek odpowiedzi niewerbalne lub próby komunikacji traktować z aprobatą, ale nie z wygórowanym entuzjazmem, wykorzystać swoje poczucie humoru, które pozwoli rozładować napięcie, włączać je do współpracy w małych grupach rówieśniczych (w skład których także wchodzą dzieci nieśmiałe) wspieranych przez zaufanego dorosłego, zachęcać do wyrażania siebie poprzez zadania kreatywne, wymagające wyobraźni, zachęcać do kontaktów społecznych i aktywności fizycznej poprzez gry i zabawy, uświadomić je, że inne dzieci, a nawet dorośli, miewają trudności z mówieniem, zasięgać rady i pomocy ze strony różnych organizacji i grup wsparcia, nawiązać współpracę z rodzicami, aby stworzyć pomost pomiędzy domem i szkołą, wypracowywać wspólne strategie radzenia sobie z milczeniem, np. jeżeli dziecko nie zgłasza się słownie przy sprawdzaniu listy obecności, można umówić się z nim na inny znak, np. uśmiech, kiwnięcie głową, spojrzenie, podniesienie ręki, organizować zabawy uwzględniające wyrazy dźwiękonaśladowcze (onomatopeje) oraz wymagające wydawania jakiegokolwiek dźwięku, wykorzystywać pacynki lub maski, poprzez które dziecku będzie łatwiej wyrazić swoje myśli, używać instrumentów muzycznych w celu komunikacji, organizować zabawy z użyciem przewidywalnego języka, np. prostych rymowanek, próbować porozumiewania się szeptem, nagrywać głos dziecka na dyktafon i odtwarzać go w klasie tylko za jego zgodą. Reakcje niepożądane wobec dziecka z mutyzmem Przykładowe reakcje niepożądane ze strony nauczyciela to: okazywanie obaw i frustracji wywołanej brakiem werbalnego kontaktu z dzieckiem, modelowanie ustnych odpowiedzi, np. przy sprawdzaniu obecności „zalewanie” dziecka mową, bagatelizowanie trudności dziecka w nadziei, że same przeminą bez żadnej interwencji, wywieranie presji, przekupywanie, straszenie, przypochlebianie się, by dziecko zaczęło mówić, okazywanie zaskoczenia lub nadmierne komentowanie, gdy dziecko się odezwie (taka reakcja może spowodować wycofanie) (SMIRA 2015). Rola nauczyciela w kontaktach dziecka mutystycznego z grupą Ze względu na to, że w szkole czy przedszkolu dziecko przebywa w grupie, niezwykle ważne jest, by umiejętnie wpływać na jego relacje z innymi dziećmi. Nieuniknione są pytania rówieśników o powody jego milczenia. Wówczas rolą nauczyciela lub terapeuty jest wyjaśnienie trudności związanej z mówieniem. Na pytanie „Dlaczego M. nie mówi?” można odpowiedzieć np. w następujący sposób: „Czasami zdarza się, że niektórym dzieciom trudno jest mówić w towarzystwie wielu nowych osób. Niekiedy odzywają się tylko do mamy, taty i rodzeństwa. Mamy nadzieję, że M. niedługo poczuje się gotowa porozmawiać także z nami. To byłoby bardzo miłe. Postaramy się jej w tym pomóc” (Johnson, Wintgens 2002). Jak nie mówić i jak mówić do dziecka z mutyzmem? Zamiast mówić: Lepiej powiedz: Nie musisz robić nic, co jest dla ciebie zbyt trudne. Nie musisz robić nic, o ile nie czujesz się z tym dobrze. Wiem, że to dla ciebie trudne, biedactwo. Wiem, że to jest przykre, ale nie będzie trwało wiecznie. Nie martw się, jeśli to jest dla ciebie zbyt trudne. Nie musisz brać w tym udziału, jeśli nie chcesz. To może być dla ciebie teraz trudne, więc możesz zrezygnować z udziału. Nie martw się, pomożemy ci, abyś ty także mogła (mógł) włączyć się do zabawy. Możesz robić różne rzeczy inaczej niż reszta dzieci. Stopniowo będzie ci łatwiej i łatwiej, aż pewnego dnia będziesz dzielna(y) na tyle, by robić wszystko to, co pozostałe dzieci. To straszne być jedynym z takim problemem. Wielu dzieciom mówienie sprawia trudność, nawet jeśli bardzo tego chcą. Radzą sobie z tym tak samo, jak ty sobie z tym poradzisz. Nie musisz iść na piknik. Potrzebuję wyjątkowego pomocnika. Chciałabym, żebyś pomogła(pomógł) mi przygotować rzeczy i zaopiekował się twoją siostrą, gdy inni będą się bawić. Mam dla ciebie smakołyk na pocieszenie. Mam dla ciebie coś słodkiego w podziękowaniu za pomoc i to, że się starałaś(eś). Idziemy dzisiaj w odwiedziny. Na pewno są bardzo mili. Postarasz się mówić, prawda? Idziemy dzisiaj w odwiedziny do kogoś, kto może pomóc. Nie będą cię prosić, byś robił(a) cokolwiek, z czym nie będziesz się dobrze czuć. Wygląda na to, że będzie fajnie. Oczywiście, że inne dzieci nie myślą, że jesteś dziwny. Wiesz, podejrzewam, że może być dla nich dziwne to, że nie rozmawiasz. Jeżeli jednak usłyszą kilka razy Twój głos, wcale nie pomyślą, że to dziwne. Wiem, że bardz... Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów Co zyskasz, kupując prenumeratę? 6 wydań magazynu "Forum Logopedy" Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online Możliwość pobrania materiałów dodatkowych ...i wiele więcej! Sprawdź Mutyzm jest zaburzeniem, które nie jest widoczne na pierwszy rzut oka. O dzieciach, które nie mówią, przeważnie myślimy, że są nieśmiałe lub ciche z natury. Zakładamy, że mają niskie potrzeby społeczne lub nie lubią głośnych, grupowych zabaw. Jednak w przypadku mutyzmu jest inaczej. Dzieci dotknięte tym zaburzeniem nie są samotnikami. Chcą być lubiane i mieć przyjaciół. Pragną mówić, ale lęk uniemożliwia im rozmowę. Czym jest mutyzm wybiórczy?Mutyzm wybiórczy jest zaburzeniem wieku dziecięcego, należącym do kategorii zaburzeń lękowych. Najczęściej diagnozuje się go między 3 a 5. rokiem życia. Aby postawić diagnozę, objawy mutyzmu muszą występować przynajmniej przez miesiąc. Mutyzm objawia się stałą niemożnością mówienia w określonych sytuacjach społecznych (dziecku towarzyszy uczucie zaciśniętego gardła, uniemożliwiające wydobycie głosu). Brak mowy spowodowany jest odczuwanym lękiem. Nie wynika on z zaburzeń komunikacyjnych lub nieznajomości języka mówionego. Nie można go też wyjaśnić poprzez niepełnosprawność intelektualną lub całościowe zaburzenia rozwoju (autyzm). Etiologia mutyzmu wybiórczegoPrzyczyny mutyzmu wybiórczego mogą mieć podłoże psychologiczne. Wynikają one z lęku przed mówieniem, który może być uwarunkowany genetycznie. Milczenie dziecka nie jest formą manipulacji. Nie wynika z nieposłuszeństwa, uporu lub nieśmiałości. Dziecko z mutyzmem chciałoby uczestniczyć w życiu społecznym, ale ze względu na odczuwany lęk, nie jest w stanie mówić. Nie ma dwójki takich samych dzieci z mutyzmem wybiórczym. Niektóre nie odzywają się prawie w ogóle, inne rozmawiają z wybranymi osobami lub w określonych sytuacjach. Pozostałe mówią, ale bardzo cicho. Zdarza się, że bywają roześmiane, głośne i gadatliwe lub chętnie angażują się w różne gry i zabawy. Mimo tego, że dzieci z mutyzmem różnią się między sobą, to u większości z nich nasilenie objawów następuje w przedszkolu lub w szkole. Terapia mutyzmu wybiórczegoMutyzm wybiórczy nie mija samoistnie, a nieleczony utrwala się i może stać się przyczyną izolacji społecznej, uzależnień, a nawet samobójstw. Wczesne rozpoznanie zaburzenia i wdrożenie odpowiedniej terapii jest niezwykle istotne, ponieważ w początkowym stadium jest ono bardziej podatne na leczenie. Główne założenie terapii mówi o tym, że dziecka nie wolno zmuszać do mówienia. Zadaniem terapeuty jest:wsparcie dziecka w radzeniu sobie z emocjami, pomoc w obniżeniu lęku, rozwój umiejętności społecznych i komunikacyjnych dziecka, podwyższanie samooceny i poczucia własnej wartości małego pacjenta. W ramach leczenia korzysta się z terapii psychologicznej i logopedycznej. W niektórych przypadkach konieczne bywa włączenie farmakoterapii (leków obniżających lęk). Terapia jest najskuteczniejsza i przynosi najlepsze efekty, gdy stanowi połączenie oddziaływań rodzicielskich, nauczycielskich i terapeutycznych (psychologa, psychoterapeuty, logopedy). Wsparcie rodziców w mutyzmie wybiórczymRodzice są najważniejszymi osobami w życiu dziecka. Znają je i rozumieją niemalże bez słów, a ich wsparcie jest nieocenione. Co zatem zrobić, aby pomóc dziecku z mutyzmem wybiórczym?Nie bądź zbyt wymagający. Nie zmuszaj dziecka do mówienia, ponieważ nacisk wzmacnia odczuwanie lęku. Okazuj zrozumienie dla jego trudności. Akceptuj inne, niewerbalne formy komunikacji (mimika, gesty, pisanie, rysowanie). W pozytywny sposób motywuj dziecko do mówienia. Nie okazuj złości i nie stosuj kar za milczenie. Im większa presja, tym mniejsze szanse na pokonanie lęku i swobodną rozmowę. Traktuj dziecko normalnie. Nie ochraniaj przed wyzwaniami. Wspieraj jego samodzielność w sytuacjach społecznych i nie wyręczaj go. Nie zwalniaj z zadań i aktywności wymagających mówienia oraz nie odbieraj możliwości wypowiadania się. Nie pozwól, aby Twoje dziecko stało się „niewidzialne” dla otoczenia. Gdy dziecko zacznie mówić, zachowuj się spokojnie i naturalnie. Nie zwracaj na nie nadmiernej uwagi. Nie okazuj zdziwienia lub ekscytacji – Twój entuzjazm może stać się przyczyną skrępowania i wstydu. Przygotuj dziecko na nadchodzący rok szkolny. Opowiedz o tym, jak wygląda typowy dzień w szkole i czego może się w niej spodziewać. Taka rozmowa pomoże oswoić się dziecku, dzięki czemu będzie mniej bało się nowych z nauczycielami. W porozumieniu z terapeutą wytłumacz im, na czym polega zaburzenie Twojego dziecka i z czym ma trudności. Podpowiedz, co pedagodzy mogą zrobić, aby ułatwić mu adaptację w szkole. Bądź dla nich wsparciem i źródłem wiedzy. Staraj się angażować dziecko w relacje z nauczycielami i rówieśnikami. Zaaranżuj kameralne spotkanie, umożliwiające wzajemne poznanie się bez nacisków na rozmowę (np. na placu zabaw). Miej na uwadze to, że dziecko z mutyzmem łatwiej nawiązuje kontakt z jedną nieznajomą osobą niż z większą grupą. Nie rezygnuj z zapisania dziecka na zajęcia rozwijające zainteresowania. Stwarzają one dodatkową możliwość uczestnictwa w sytuacjach społecznych i nawiązywania kontaktów z rówieśnikami. Proponuj dziecku zabawy wymagające manipulacji oddechem i obniżające napięcie mięśni szczękowo-twarzowych (dmuchanie baniek mydlanych, nadmuchiwanie balonów, zdmuchiwanie świeczek). Baw się z nim w głuchy telefon (zabawa oparta na szepcie) lub naśladujcie razem odgłosy z otoczenia (zwierzęta, pojazdy itp.). Zapewniaj dziecko o swojej miłości i akceptacji. Chwal za każdy, nawet najmniejszy odniesiony sukces. Dbaj o poczucie bezpieczeństwa. Staraj się być cierpliwy, opanowany, empatyczny i wytrwały. Pamiętaj! Jeśli zachowanie dziecka budzi Twój niepokój, zgłoś się do specjalisty. Trudności przeważnie same nie ustąpią. Nie czekaj, aż dziecko z nich przypadku większości zaburzeń dziecięcych czas rozpoczęcia leczenia odgrywa kluczową rolę. Najszybsze i najlepsze efekty terapii uzyskuje się, gdy rozpocznie się ją we wczesnym stadium M., Mutyzm, w: red. nauk. Jerzak M., Zaburzenia psychiczne i rozwojowe u dzieci a szkolna rzeczywistość, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2016,

dziecko z mutyzmem wybiórczym w przedszkolu